Një rrjedhje e zbuluar në një pjesë të Stacionit Hapësinor Ndërkombëtar (ISS) të kontrolluar nga Rusia ka ngritur shqetësime ndërsa humbja e presionit dhe ajrit vazhdon, duke testuar partneritetin midis NASA-s dhe agjencisë ruse të hapësirës Roscosmos. Çështja, e cila është bërë sfida më e madhe e stacionit, kërcënon sigurinë e ekuipazhit dhe përshkallëzon mosmarrëveshjet midis dy organizatave.

Rrjedhja dhe reagimet e para

Problemi filloi në vitin 2019, kur rrjedhjet e para u zbuluan në një tunel që lidh njësinë ruse Zvezda me një port docking. Vitin e kaluar, shkalla e humbjes së ajrit është rritur, të cilën zyrtarët e NASA-s e cilësojnë si një “problem urgjent”. Sipas Bob Cabana, një ish-astronaut dhe kryetar i komitetit këshillues të ISS të NASA-s, çështja “ngre shqetësime serioze në lidhje me integritetin strukturor” të njësisë.

Nga ana e tij, Roscosmos vlerëson se “vazhdimi i funksionimit të segmentit është i sigurt”, megjithëse Shtetet e Bashkuara nuk janë të bindura. Campana nënvizon: “Rusët nuk mund të provojnë se problemi është i padëmshëm, ndërsa ne nuk mund të vërtetojmë të kundërtën”.

Vështirësitë teknike dhe pengesat diplomatike
Gjetja dhe riparimi i çarjeve mbetet jashtëzakonisht i vështirë. Çarjet janë të vogla dhe të vështira për t’u dalluar për shkak të vendndodhjes së tyre pas mbështetësve dhe tubacioneve. Pavarësisht përpjekjeve për të reduktuar shkallën e rrjedhjeve, humbja e ajrit mbetet në nivelet 2-2,5 kg në ditë.

NASA dhe Roscosmos nuk kanë rënë dakord për shkakun e rrjedhjeve. Ekspertët rusë supozojnë se dridhjet nga sistemet mekanike shkaktojnë lodhje materiale. Nga ana tjetër, NASA pohon se shkaku është multifaktorial, duke përfshirë stresin mekanik, ekspozimin mjedisor dhe problemet e prodhimit.

Masat e përkohshme dhe menaxhimi i krizës

NASA ka marrë masa mbrojtëse si mbyllja e njësisë kur nuk është në përdorim. Përveç kësaj, ajo ka instaluar një “sedilje palete” në anijen kozmike SpaceX Crew Dragon, e cila mund të strehojë astronautët në rast evakuimi.

Roscosmos, nga ana tjetër, mbetet më pak bashkëpunues, duke mos respektuar propozimin për krijimin e një paneli të pavarur ekspertësh. Pavarësisht mosmarrëveshjeve, të dy organizatat mbajnë komunikim të hapur. Astronauti i NASA-s Michael Barratt tha: “Partneriteti ynë është transparent dhe ekuipazhi punon si një ekip i vetëm.”

E ardhmja e ISS në dyshim

Kriza thekson nevojën për një vendim në lidhje me zgjatjen e funksionimit të ISS dhe asgjësimin e sigurt të tij. Pamundësia për të rënë dakord për përcaktimin e një norme rrjedhjeje “të padurueshme” dhe mungesa e konsensusit se si të trajtohet situata ngre pikëpyetje në lidhje me efektivitetin e bashkëpunimit midis dy forcave hapësinore./ kohajuaj